Przykłady pracy z cieniem

Sytuacja. Maja zgadza się na wszystko i słynie z tego, że „z nią tak łatwo się pracuje”. Aż pewnego dnia wybucha z powodu drobiazgu: koleżanka z pracy pożyczyła jej zszywacz.

Cień w działaniu. Jej złość nie dotyczy zszywacza. Latami połykane „nie” gromadziło się za uprzejmą personą, aż mała rzecz przerwała tamę. Wyparta cecha, czyli zdrowa asertywność, mieszka w jej cieniu. Maja rzutuje irytację na koleżanki, które bez trudu stawiają granice, i w myślach nazywa je „egoistkami”.

Integracja. Zaczyna zauważać „nie”, które czuje w ciele, a które zwykle zagłusza. Ćwiczy małe, bezpośrednie odmowy, zanim napięcie urośnie. Złość maleje, bo wreszcie ma wejście frontowe.

Pytanie do dziennika. „Gdzie dziś powiedziałam tak, choć myślałam nie, i ile mnie to kosztowało?”

Sytuacja. Tożsamość Daniela opiera się na kompetencji. Siedzi do późna, nigdy nie prosi o pomoc i po cichu wpada w panikę, kiedy nie zna odpowiedzi.

Cień w działaniu. Pod tym napędem kryje się wyparty lęk przed byciem zwyczajnym. Cień napędza maszynę osiągnięć: nie w stronę czegoś, tylko z dala od poczucia, że to za mało. Daniel rzutuje pogardę na ludzi, którym dobrze w przeciętności.

Integracja. Nazywa lęk zamiast przed nim uciekać. Pozwala sobie celowo być początkującym w jednej dziedzinie. Praca zostaje, ale desperacja, która za nią stała, słabnie.

Pytanie do dziennika. „Co przestałbym robić, gdybym już wierzył, że wystarczam?”

Sytuacja. Paulina jest dumna z tego, że jest życzliwa i nie ocenia, a jednocześnie po cichu kipi pogardą wobec ludzi, których uważa za „sztucznych”.

Cień w działaniu. Jej własny wyparty głód statusu i aprobaty zostaje rzucony na zewnątrz. Osądzani przez nią ludzie niosą dokładnie tę cechę, której nie chce przyznać u siebie.

Integracja. Śledzi osąd do źródła i przyznaje, że zwyczajnie chce być lubiana. Pogarda słabnie, bo projekcja wraca do domu.

Pytanie do dziennika. „Co ma ta osoba, na co i ja po cichu chciałabym sobie pozwolić?”

Sytuacja. Teodor nazywa siebie realistą. Przewraca oczami na cudzy entuzjazm i jest dumny, że nigdy się nie zawodzi, bo niczego wiele nie oczekuje.

Cień w działaniu. Pod dystansem kryje się stary, chroniony idealizm: nadzieja, która kiedyś się sparzyła i zeszła do podziemia. Cień dba o jej bezpieczeństwo, wyśmiewając ją, zanim zrobi to ktokolwiek inny.

Integracja. Pozwala sobie powiedzieć na głos, że czegoś chce, i nie obstawia tego żartem. Cynizm słabnie, kiedy nadzieja, której strzegł, ma bezpieczniejsze miejsce do życia.

Pytanie do dziennika. „Na co wciąż po cichu liczę, choć trudno mi się do tego przyznać?”

Sytuacja. Natalia jest osobą, do której wszyscy dzwonią najpierw. Organizuje, pamięta o urodzinach, zawsze jest na miejscu, a ostatnio warczy na ludzi o „drobiazgi”, które wcale nie są dla niej drobne.

Cień w działaniu. Persona jest hojna i nieustannie dostępna. Cień niesie zakazane pragnienie, żeby mieć własne potrzeby i dostawać troskę z powrotem bez proszenia o nią.

Integracja. Zaczyna prosić o pomoc, zanim żal będzie musiał krzyczeć za nią, i traktuje własne zmęczenie jak prawdziwą informację, a nie słabość.

Pytanie do dziennika. „Co chciałabym, żeby ktoś we mnie zauważył, zanim sama to powiem?”

Sytuacja. Olek pisze ten sam e-mail pięć razy. Woli nie wysłać nic, niż wysłać coś niedokończonego, i po cichu krytykuje kolegów, którzy oddają szkice.

Cień w działaniu. Persona jest dopracowana i niezawodna. Cień niesie lęk przed byciem zobaczonym jako zwyczajny, nieporządny albo odsłonięty, więc nic nie wychodzi z jego rąk, dopóki ryzyko oceny nie wydaje się opanowane.

Integracja. Pozwala, by jedna wystarczająco dobra rzecz została zobaczona, zanim będzie bez skazy, i sprawdza, co się potem dzieje, a zwykle jest to nic, co przypominałoby wyobrażoną katastrofę.

Pytanie do dziennika. „Czego nie kończę, bo skończenie oznacza, że ktoś może to ocenić?”